Categorieën
Hardlopen Interview met gast Marathon Seizoen 14 Training marathon

288. Trainen voor een marathon met een slimme app: hoe doet REN dat?

Kan een slimme app je klaarstomen voor een marathon? Bewegingswetenschapper Jim van den Berg legt uit hoe REN je schema aanpast aan je leven en je feedback, hoe goed de app eindtijden voorspelt en waarom bijna een derde van de lopers met een marathondoel niet aan de start komt.

Home » Afleveringen » Seizoen 14 » 288. Trainen voor een marathon met een slimme app: hoe doet REN dat?

Dit is de 288e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit Heijkoop, Jurgen van Teeffelen en Jim van den Berg het over:

Trainen voor een marathon met een schema dat met je meebeweegt

Wie gaat trainen voor een marathon, staat al snel voor dezelfde vraag: waar haal je een schema vandaan dat echt bij jou past? Een schema van internet biedt weinig maatwerk, een persoonlijke coach is voor veel lopers te duur. Een app kan daartussen zitten, maar alleen als die meebeweegt met je leven.

Precies dat belooft REN, de adaptieve hardloopapp van bewegingswetenschapper Jim van den Berg. Hij bouwde eerder de fietsapp JOIN en haalde voor de hardloopkennis twee namen uit de Nederlandse marathonwereld aan boord: Michel Butter, die in 2012 in Amsterdam 2:09:58 liep, en zijn jarenlange coach Guido Hartensveld.

Die hardloopkennis bleek nodig. Als oud-wielrenner kwam Jim met zijn kennis van inspanningsfysiologie voor zeventig tot tachtig procent een heel eind, maar hardlopen bleek een ander beest. De blessuregevoeligheid, de opbouw en het herstel na een marathon vragen specifieke kennis. Makkelijk om mee te beginnen, moeilijk om vol te houden, vat hij samen.

Jurgen van Teeffelen test REN in de praktijk, op weg naar de Marathon Alblasserwaard 750 op 20 maart 2027. De app vond hem meteen ambitieus: REN raadt minstens vijf maanden voorbereiding aan, terwijl Jurgen uitging van de bekende zestien weken.

Meer over de afstand zelf vind je in alle eerdere afleveringen over het lopen van en trainen voor een marathon.

Hoe een slimme app je marathontijd voorspelt

Direct na de onboarding geeft REN een voorspelde eindtijd, op basis van hoeveel tijd je nog hebt tot je doel, je persoonlijke records en hoe zeker je bent dat je die nu nog loopt. Ook je ervaring, je beschikbare tijd en krachttraining tellen mee. Daarna scherpen testen, die REN kalibraties noemt, en je trainingsvolume die voorspelling aan.

REN werkt met drie ankerpunten: de aerobe drempel, de critical speed en de VO₂max. Welke het zwaarst weegt, hangt af van je doel. Een marathonloper van tweeënhalf uur kan dicht bij zijn critical speed blijven, voor een loper van vier uur is de aerobe drempel belangrijker. Op de vijf of tien kilometer telt juist de VO₂max.

Waarom je voorspelde eindtijd niet na iedere training verandert

Sommige platforms stellen je voorspelde tijd na iedere training bij, als een soort beloning. Jim vindt dat flauwekul, omdat trainingsprogressie zo niet werkt. Bij REN verandert de voorspelling pas door kalibraties en door wat je over een langere periode traint.

Jurgen merkte dat na drie weken. De app meldde sterke voortgang, maar zijn voorspelling bleef staan op 4:06 tot 4:24, ongeveer wat hij drie jaar eerder zonder app in Rotterdam liep. Zijn Garmin voorspelde 3:52.

Aan de data ligt dat verschil niet, want REN laadde zijn trainingsgeschiedenis via Garmin in. Misschien is REN wat conservatiever, al hoort Jim ook weleens het omgekeerde. Bovendien had Jurgen zijn eerste kalibratie op critical speed nog niet gedaan, omdat hij in zijn eerste week ziek was.

Hoe betrouwbaar is die voorspelling? De data van 1186 marathonlopers

REN verwelkomde inmiddels ruim twintigduizend gebruikers, vooral geoefende duursporters: 55 procent noemt zichzelf ervaren. Van 1186 gebruikers stelde de app vast dat ze dit najaar op de dag van de marathon van Amsterdam of Den Haag een marathonafstand liepen. Gemiddeld finishten zij in 3 uur en 38 minuten. De spreiding zit niet in deze analyse.

Van hen finishte 41 procent binnen de voorspelde range. Nog eens 38 procent was iets sneller, met hooguit vijf procent afwijking.

Samen is dat 79 procent: binnen de voorspelde range of net iets sneller.

Slechts 4 procent liep ver langzamer en 3 procent ver sneller dan voorspeld. Juist die snelle groep wil REN beter leren voorspellen.

Jim plaatst er zelf twee kanttekeningen bij. Een goede voorspelling zegt nog niet dat de schema’s goed zijn. En er zit een selffulfilling prophecy in: wie hoort dat hij een bepaalde tijd kan lopen, past daar ook zijn tempo op aan.

Voor de wedstrijd zelf is Jims advies eenvoudig: probeer vlak te lopen. Een negative split is prachtig, maar voor de meeste amateurs niet weggelegd. Ga in het begin vooral geen seconden sprokkelen.

Waarom bijna een derde niet aan de start komt

Van de gebruikers die een marathon als doel hadden, liep 31 procent hem op de dag zelf niet. Jim vermoedt dat de vroege inschrijving meespeelt: veel lopers schrijven zich maanden van tevoren in en komen uiteindelijk niet aan de start.

Wat onderscheidt de lopers die wel starten? In de data springt het weekvolume eruit. Van de lopers die structureel meer dan 30 kilometer per week liepen, liep 84,4 procent de marathon. Onder die grens was dat ongeveer de helft zo vaak.

Voor wie gaat trainen voor een marathon, is 30 kilometer per week volgens Jim daarmee een sterke voorspeller of je de marathon ook echt loopt. Het blijft wel een samenhang in gebruikersdata, geen gecontroleerd experiment.

Wat is het belangrijkste van je training? Dat je bent gegaan

Iedere training in REN krijgt een score. Sommige platforms rekenen die per seconde uit: hoe precies hield je je aan het voorgeschreven tempo? REN kijkt anders. “Wat is nou het belangrijkste van je training? Dat je überhaupt bent gegaan”, zegt Jim. “Het klinkt als een enorme open deur.”

Daarna telt pas of je het geplande volume liep, en als derde of je de intensiteit haalde. Jim vergelijkt het met een schriftelijke overhoring waarbij je voor je naam al een punt krijgt. Loop je tien minuten langer of korter, dan past het schema de volgende training aan.

De rode draad is belangrijker dan de seconden: het gaat om wat je van maand tot maand doet. Over die consistentie ging ook aflevering 255 over consistent trainen en de kracht van de 80-procentregel.

Jurgen merkt het zelf. Hij loopt nu drie keer per week in plaats van twee, ook op mistige en koude dagen, omdat hij het gevoel heeft dat er iemand meekijkt.

Op tempo trainen, maar wel op gevoel

Alle trainingen in REN zijn voorgeschreven op tempo, niet op hartslag of vermogen. Op meerdere waarden tegelijk sturen maakt je gek, vindt Jim. En vermogensmeters zijn bij hardlopen onderling niet vergelijkbaar: een Stryd meet iets anders dan een Garmin.

Rond ieder doeltempo zit een marge van vijf seconden naar beide kanten, bij een rustige duurtraining zelfs twintig.

Toch hoorde Jurgen in het bos, met heuvels en los zand, veel piepjes. Jims eerste advies: zet die tempowaarschuwingen van je horloge uit. Zijn tweede weegt zwaarder: loop je in mulzand of met wind tegen vijftien seconden langzamer, pas je tempo dan gewoon aan.

“Gebruik je gevoel”, zegt Jim. Probeer niet als een robot een trainingsapp te gehoorzamen. Via je feedback na de training neemt REN mee dat het zwaarder was.

Waarom twee simpele vragen na je training zoveel zeggen

Na iedere training vraagt REN hoe zwaar je het vond, op een RPE-schaal van 1 tot 10, en hoe je je voelde. Volgens Jim is die combinatie de hoeksteen van zowel JOIN als REN, en onderschatten de meeste duursporters de waarde ervan. Zo neemt de app ook spierpijn en herstel mee.

Jurgens eerste verwondering zat precies hier. De RPE staat al ingevuld, alsof de app verwacht dat hij bij een duurloop een 7 geeft. Daar laat je je door beïnvloeden. Jim geeft hem gelijk: puur wetenschappelijk mag je de vraag zo niet stellen.

Toch doet REN het, omdat veel gebruikers om richting vroegen. De voorgestelde score is gebaseerd op de objectieve data van de training die je werkelijk liep, niet op de planning. Liep je door mulzand, schuif dan hoger. Had je een geweldige dag, dan lager.

Hartslag gebruikt REN nauwelijks. Jim vindt de combinatie van testen, tempo en je eigen RPE veel informatiever.

Als je leven niet in een marathonschema past

Een adaptief trainingsschema moet ook weten wat je naast het hardlopen doet. Fiets of zwem je, dan voeg je die trainingen toe of haalt REN ze uit je Garmin. De app rekent ze mee in je totale trainingsbelasting en past je looptrainingen daarop aan.

Wil je na een lange fietsrit de volgende dag toch lopen, dan zet je die training vast. Je kunt trainingen ook verplaatsen of omwisselen voor hetzelfde type training met andere blokken.

Train je iedere week met je club of een running community, dan geef je die training op als vast gegeven en plant REN de rest eromheen. Jim moedigt dat juist aan: zo’n groepstraining is een leuke manier om te blijven trainen.

Hetzelfde geldt voor tussenwedstrijden. Toen Jurgen de Zevenheuvelenloop liep, plande de app drie dagen ervoor nog een zware training. Voeg je zo’n wedstrijd toe als tussendoel, met hoe belangrijk die voor je is, dan past REN er een taper voor in. Zulke tussendoelen vindt Jim juist leuk, zolang ze niet in de week voor je marathon vallen.

Uit JOIN komt bovendien een gereedheidsscore naar REN, die dagelijks inschat hoe uitgerust je bent en of je spierpijn hebt. Op de achtergrond rekent die al mee. Later volgen koppelingen met WHOOP en Oura, maar een afwijkende HRV is voor REN geen reden om een training meteen te schrappen.

Meer over zulke metingen hoor je in aflevering 62 over trainen op geleide van je HRV en aflevering 214 over je herstel bepalen met behulp van AI.

Waarom je marathonschema na vier weken vaag wordt

Wie in REN vooruitkijkt, ziet alleen de eerste vier weken in detail. Daarna toont de app globale weekvolumes. “Je kan ook in Buienradar niet zien wat het weer wordt over vijf weken”, zegt Jim. Tot die tijd verandert het schema nog te vaak.

Jurgen zag daarna een volume dat rond de 30 tot 40 kilometer per week bleef schommelen, zonder duidelijke periodisering. Volgens Jim is dat logisch: op dat volume hoef je niet veel te taperen. Het volume volgt bovendien je beschikbaarheid. Vind je het te weinig, maak die dan ruimer.

Wie op niveau komt, krijgt key sessies uit de filosofie van Michel Butter en Guido Hartensveld, richting de marathonduur. De langste training kan dan oplopen tot drie à drieënhalf uur.

App, AI-chatbot of coach: waar zit het verschil?

Steeds meer lopers die trainen voor een marathon, koppelen hun Strava of Garmin aan een AI-chatbot als Claude of ChatGPT. Waarom dan nog een app als REN? Volgens Jim zit het verschil in de trainingsfilosofie erachter.

REN is voor ongeveer tachtig procent rule-based, met regels op basis van data en de input van Butter en Hartensveld. Een schil AI weegt conflicterende regels af en kijkt vooruit in je beschikbaarheid, zodat je eerder een training krijgt die je ook echt gaat doen.

Bij een algemene chatbot weet je nooit precies in welke richting je traint, zegt Jim. Een heilige graal onder de trainingsschema’s bestaat niet, dus je moet een richting kiezen en vasthouden. En AI-modellen hebben de neiging met je mee te praten. Over wat technologie met onze sportbeleving doet, ging ook aflevering 223 met toekomstdenker Thijs Pepping.

Tegelijk is Jim eerlijk over de grenzen van zijn app. REN is een trainingstool, geen persoonlijke coach. Een coach gaat de dag voor je marathon met je zitten en zegt dat je na drie keer je kop stoten nu eens niet als een idioot van start gaat.

Jurgen herkent in zijn schema een vooral piramidale opbouw, met een lange duurloop, tempoblokken rond de critical speed en af en toe VO₂max-werk. Maar uiteindelijk draait het om consistentie, en juist daarin helpt de app hem.

Praktische take-aways

Laat je gevoel het tempo bijsturen

Een doeltempo is een richting, geen opdracht. In het bos, op mulzand of met wind tegen mag je gerust langzamer lopen dan de app voorschrijft. Concreet: zet de tempowaarschuwingen op je horloge uit en let tijdens een blok vooral op of het voelt zoals het hoort te voelen.

Vul je feedback na iedere training zelf in

Je RPE en de vraag hoe je je voelde, zijn de belangrijkste input voor een adaptief schema. Een voorgestelde score is een startpunt, geen antwoord. Concreet: pas na je volgende training de voorgestelde RPE aan wanneer ondergrond, weer of je dag de training zwaarder of lichter maakten.

Geef je schema het hele plaatje

Een app kan alleen rekening houden met wat hij weet. Clubtrainingen, fietsritten en tussenwedstrijden horen dus in je planning. Concreet: voeg je vaste groepstraining en je eerstvolgende tussenwedstrijd toe, en geef bij die wedstrijd aan hoe belangrijk hij voor je is.

Over deze aflevering en REN

Deze aflevering is gemaakt in een commerciële samenwerking met REN. Jurgen van Teeffelen traint de komende maanden kosteloos met de app voor de Marathon Alblasserwaard 750 op 20 maart 2027, en Jim van den Berg heeft nadrukkelijk om kritische feedback gevraagd.

Daarom hoor je vanaf aflevering 291 aan het eind van iedere aflevering geen quizvraag, maar een tip over REN van Jim, zolang Jurgen traint voor zijn marathon. Op 26 maart blikken Jurgen en Jim samen terug op de race.

Met de code HUPJURGEN train je een maand gratis met REN, in plaats van de gebruikelijke twee weken. Zeg je op voordat die maand voorbij is, dan betaal je niets. Op iPhone werkt de code met een jaarabonnement, op Android met een maandabonnement. Alle stappen staan op de actiepagina van REN voor luisteraars van Slimmer Presteren.

Lukt het inwisselen niet, mail dan naar support@runwithren.com.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord zijn:

1. Wat is een adaptief trainingsschema voor hardlopers?

Een adaptief trainingsschema past zich aan op wat je werkelijk doet. Bij REN gebeurt dat op basis van je gelopen trainingen, je feedback na afloop en je agenda. Loop je een keer meer of minder, sla je een training over of ben je ziek, dan schuift het schema mee. Volgens bewegingswetenschapper Jim van den Berg trekt zo’n app je steeds terug naar de rode draad: niet de seconden van één training tellen, maar wat je van maand tot maand doet.

2. Wat zeggen de data van REN over het voorspellen van een marathontijd?

Van 1186 REN-gebruikers die dit najaar de marathon van Amsterdam of Den Haag liepen, finishte 41 procent binnen de voorspelde range en 38 procent net iets sneller, met hooguit vijf procent afwijking. Samen is dat 79 procent. Slechts 4 procent liep ver langzamer en 3 procent ver sneller. Jim van den Berg tekent daarbij aan dat een goede voorspelling nog niets zegt over de kwaliteit van het schema, en dat lopers hun tempo ook op de voorspelde tijd afstemmen.

3. Waarom traint de hardloopapp REN op tempo en niet op hartslag of vermogen?

Jim van den Berg raadt af om tijdens een training op meerdere waarden tegelijk te sturen, omdat je jezelf daar gek mee maakt. Vermogen valt af omdat vermogensmeters bij hardlopen onderling niet vergelijkbaar zijn: een Stryd meet iets anders dan een Garmin. Hartslag vindt Jim minder informatief dan de combinatie van testen, tempo en je eigen RPE. REN schrijft daarom alles voor op tempo, met een marge rond het doeltempo, zodat je op gevoel kunt bijsturen.

4. Waarom is je RPE zo belangrijk bij trainen voor een marathon met een app?

Na iedere training vraagt REN hoe zwaar je het vond, op een schaal van 1 tot 10, en hoe je je voelde. Volgens Jim van den Berg is die simpele combinatie de hoeksteen van de app, omdat hij laat zien wat tempo en afstand niet laten zien: mulzand, tegenwind, een slechte dag of spierpijn van eerdere trainingen. De app stelt een score voor op basis van de gelopen training. Wijk daar gerust van af als jouw gevoel iets anders zegt.

5. Waarom komen zoveel lopers die trainen voor een marathon niet aan de start?

In de data van REN liep 31 procent van de gebruikers met een marathon als doel die marathon op de dag zelf niet. Jim van den Berg vermoedt dat de vroege inschrijving meespeelt: veel lopers schrijven zich lang van tevoren in en komen uiteindelijk niet aan de start. Het weekvolume hangt sterk samen met wie wel start. Van de lopers die structureel meer dan 30 kilometer per week liepen, liep 84,4 procent de marathon. Onder die grens was dat ongeveer de helft zo vaak.

6. Wat is het verschil tussen een hardloopapp, een AI-chatbot en een persoonlijke coach?

Een AI-chatbot als ChatGPT of Claude kan op basis van je Strava- of Garmin-data een schema maken, maar volgens Jim van den Berg weet je dan nooit precies welke trainingsfilosofie erachter zit. REN is grotendeels gebouwd op regels uit de coachingsfilosofie van Michel Butter en Guido Hartensveld, met een schil AI eromheen. Een persoonlijke coach gaat nog een stap verder: die kent je, gaat de dag voor de wedstrijd met je zitten en spreekt je aan op je valkuilen.

Video over trainen voor een marathon met slimme app REN:

https://www.youtube.com/watch?v=Uy1TifQc8es

https://www.youtube.com/watch?v=Uy1TifQc8es

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *